Arşivler: "09 Apr 2021"

Ekonomi

Bileşik Faiz Oranı

Bileşik Faiz Oranı (Compound Interest Rate): Bir yatırımın yatırım dönemi boyunca kazandığı faiziyle birlikte yeniden yatırıma tabi tutulması sonucu elde edilen getiriyi gösteren faizdir. Diğer bir deyişle faizin de faiz kazanmasıdır.
Ekonomi

Birikmiş Faiz

Birikmiş Faiz (Accrued Interest): Bir yatırımın, yatırım dönemi içinde, ödeme tarihine kadar üzerinde biriken faizdir. Örneğin, 6 ayda (182 gün) bir dönemsel %4 kupon ödemeli, 100 TL'den ihraç edilen bir devlet tahvilini satın almak için (piyasa…
Ekonomi

Bono

Bono (Bill): Vadesi 1 yıldan kısa olan, çıkaran kurum tarafından öngörülen vade sonunda belirli bir bedelin ödenmesinin taahhüt edildiği menkul kıymetlerdir. Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan bir yıldan kısa vadeli ihraçlar, Hazine Bonosu adı…
Ekonomi

Broker

Broker (Broker): Alım ve satım işlemlerine belirli bir komisyon karşılığı aracılık eden, işlemleri kendi adına ancak taraf olduğu kişi veya kurumlar hesabına yapan işlemcilere verilen isimdir. Alıcı ve satıcının bir araya gelmesini kolaylaştırarak…
Ekonomi

Cari İşlemler Hesabı

Cari İşlemler Hesabı (Current Account): Ödemeler dengesi hesapları içinde yer alan mal ve hizmet ticareti ile birincil ve ikincil gelir hesaplarını kapsamaktadır. Cari işlemler hesabında, gelirlerin giderleri aştığı, diğer bir ifadeyle, farkın artı…
Ekonomi

Çapraz Kur

Çapraz Kur (Cross Rate): Uluslararası piyasalarda genellikle döviz kurları ABD doları ile yerel paralar arasındaki değişim oranı şeklinde ifade edildiği için, ABD doları dışındaki iki para birimi arasındaki değişim oranı bunların ABD doları cinsinden…
Ekonomi

Çekirdek Enflasyon

Çekirdek Enflasyon (Core Inflation): Enflasyonun geçici veya bir defaya mahsus etkilerden arındırılmış kalıcı kısmıdır. Belirli ürünlerin endeksten dışlanması, istatistiksel analiz ve modele dayalı yöntemler çekirdek enflasyonun hesaplanmasında sıklıkla…
Ekonomi

Çıktı Açığı

Çıktı Açığı (Output Gap): Bir ekonomide gerçekleşen çıktının potansiyel seviyesinden farkı olarak tanımlanan çıktı açığı, ekonomideki fiyat baskılarının değerlendirilmesinde önemli bir para politikası değişkenidir. Enflasyon hedeflemesi rejiminde merkez…
Ekonomi

Dalgalı Kur Rejimi

Dalgalı Kur Rejimi (Floating Exchange Rate Regime): Kurun büyük ölçüde piyasadaki arz ve talep koşullarına göre belirlendiği sistemi ifade eder. Döviz kurlarındaki aşırı oynaklığı ve/veya piyasa temellerinden kopuk hareketleri önlemek amacıyla merkez…
Ekonomi

Dış Ticaret Dengesi

Dış Ticaret Dengesi (Foreign Trade Balance): Yurt içinde yerleşik kişiler ile yurt dışında yerleşik kişiler arasında gerçekleştirilen ve gümrüklerden geçen mal ihracat ve ithalat tutarları arasındaki farkı ifade eder. İhracatın ithalattan fazla olması…
Ekonomi

Döviz Kuru Rejimleri

Döviz Kuru Rejimleri (Exchange Rate Regimes): Döviz kurları günümüzde özellikle küçük ve açık ekonomiler için taşıdıkları önem ve reel ekonomiyi doğrudan etkileme potansiyelleri nedeniyle, uygulanan para politikası çerçevesinde doğrudan hedef, gösterge…
Anlam Ayrımı

Guvernör

Bu anlam ayrımı sayfası "Guvernör" ile benzer ada sahip maddeleri listeler. Disipline bağlı olarak farklı tanımları vardır. Guvernör şu anlamlara gelebilir: Guvernör (ekonomi): Devlet bankasını yöneten kimse: Merkez Bankası guvernörü. Guvernör…
Ekonomi

Dünya Bankası

Dünya Bankası (World Bank): 1944 yılı sonrasında, Avrupa’nın yeniden imarına yönelik olarak "Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası" (International Bank for Reconstruction and Development - IBRD) adı altında kurulan uluslararası…
Ekonomi

Ekonomik Güven Endeksi

Ekonomik Güven Endeksi (Economic Confidence Index): Tüketici ve üreticilerin genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirme, beklenti ve eğilimlerini özetleyen, tüketici güven göstergesi ile mevsim etkilerinden arındırılmış imalat sanayi (reel kesim),…
Ekonomi

Elektronik Fon Transfer Sistemi

Elektronik Fon Transfer Sistemi - EFT (Electronic Funds Transfer System - EFT): Türk lirası üzerinden yapılan ödeme işlemlerinin elektronik ortamda gerçek zamanlı mutabakatını sağlayan ödeme sistemidir. EFT sisteminin sahibi ve işleticisi TCMB’dir. EFT…
Ekonomi

Emisyon

Emisyon (Issue): Dolaşıma çıkarmak, ihraç etmektir. Emisyon Grubu (Emission Group): Belirli bir grafik tasarım anlayışı ve boyut düzeni içinde dolaşıma çıkarılan banknot serisidir. Emisyon Hacmi (Value of Banknotes in Circulation): TCMB tarafından…
Finans

Finansal İstikrar

Finansal İstikrar (Financial Stability): Finansal piyasalarda, bu piyasalarda faaliyet gösteren kurumlarda ve ödeme sistemlerindeki istikrarı ve şoklara karşı dayanıklılığı ifade etmektedir. Bu alanlardaki istikrar genelde finansal sistemin sağlıklı ve…
Ekonomi

Forfaiting

Forfaiting (Forfeiting): Özellikle mal ve hizmet ihracatından doğan ve belirli bir ödeme planına göre tahsil edilebilecek olan alacakların bir banka veya bu alanda uzmanlaşmış bir finans kurumu tarafından satın alınmasıdır. Uzun vadeli ve kredili…
Ekonomi

Gayrisafi Milli Hasıla

Gayrisafi Milli Hasıla - GSMH (Gross National Product - GNP): Bir ülke vatandaşlarının bir dönem içinde ürettiği katma değerdir. Gayrisafi Millî Hasıla, bir ülke vatandaşlarının verilen bir yıl için ürettikleri toplam mal ve hizmetlerin, belli bir para…
Ekonomi

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla - GSYİH (Gross Domestic Product - GDP): Bir ülkenin sınırları içinde bir dönemde üretilen katma değerdir. Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH), bir ülkenin ekonomik büyüklüğünün birkaç ölçütünden biridir. GSYİH, GSMH'den farklı…
Ekonomi

Genel Devlet Dengesi

Genel Devlet Dengesi (General Government Balance): Merkezi yönetim bütçesi, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, genel sağlık sigortası, fonlar, döner sermayeler ve işsizlik sigortası fonu dengelerinden oluşmaktadır. Uluslararası…
Ekonomi

Getiri Eğrisi / Verim Eğrisi

Getiri Eğrisi / Verim Eğrisi (Yield Curve): Herhangi bir zaman diliminde bir yatırım aracının çeşitli vadeleri ile bu vadelerdeki getirileri arasındaki ilişkinin grafiksel ifadesidir. Dikey eksende getiri/verim (yield), yatay eksende ise vadeler yer…
Ekonomi

Hazır İmkanlar

Hazır İmkanlar (Standing Facilities): TCMB'nin para politikası hedefleri çerçevesinde, para arzının ve ekonominin likiditesinin etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla, bankalara ve aracı kurumlara politika faiz oranlarından kısa vadede sağlamış olduğu…
Ekonomi

Hazine Bonosu

Hazine Bonosu (Treasury Bills): Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan bir yıldan kısa vadeli borçlanma senetleridir. Devletin kısa vadeli borçlarına kısa süre içinde fon elde etmesi için satılan senetlerdir. En fazla bir yıl vadeye sahiptir. Hazine…
Ekonomi

Hesaben Saklama

Hesaben Saklama (Book Entry): Kıymetlerin elektronik ortamda hesaben saklanmasını ifade eder. Örneğin Hazine ihalesinden alınan kıymetler, katılımcılar tarafından fiziki olarak talep edilebileceği gibi (bu kıymetler TCMB tarafından bastırılmaktadır)…
Ekonomi

Hesap Verebilirlik

Hesap Verebilirlik (Accountability): Merkez bankalarının aldıkları kararlardan, bunların sonuçlarından ve kurumsal yönetiminden topluma karşı sorumlu olması anlamına gelmektedir. Hesap verme sorumluluğu merkez bankası bağımsızlığının bir gereği olup,…
Ekonomi

IBAN

IBAN (Uluslararası Banka Hesap Numarası – International Bank Account Number): ISO 13616 No.lu standartlara göre oluşturulmuş Uluslararası Banka Hesap Numarasıdır. IBAN ile herhangi bir finansal kurumdaki bir müşteri hesap numarasının uluslararası…
Ekonomi

İhale

İhale (Auction): Piyasa ekonomilerinde, çeşitli mal ve finansal değerlerin kişi veya kurumlara tahsis yöntemlerinden birisidir. Özellikle, ihaleye konu olacak malın sabit veya doğrudan belirlenebilir bir fiyatı yoksa veya malın satıcısı, malın piyasa…
Ekonomi

İkincil Piyasa

İkincil Piyasa (Secondary Market): Kıymetlerin ilk ihraçları sonrası işlem gördükleri piyasaları ifade eder. Hazine Müsteşarlığı tarafından ihraç edilen borçlanma senetlerinin ihraç sonrası alınıp-satıldığı Borsa İstanbul, Borçlanma Araçları Piyasası…
Ekonomi

İslami Finansal Hizmetler Kurulu

İslami Finansal Hizmetler Kurulu (Islamic Financial Services Board - IFSB): Bankacılık, menkul kıymet piyasaları ve sigortacılık alanlarında İslami finansal kuruluşlara yönelik uluslararası düzenleyici standartların oluşturularak İslami finansal…
Ekonomi

İskonto

İskonto (Discount): Ticari senetlerin vadesinden önce satın alınıp, belirli indirimlerle paraya çevrilmesini sağlayan bir kredi işlemini ifade etmektedir. Alacağı, vadesi gelmeden önce paraya çevirmek demektir. Ticari bir senede bağlı bir vadeli…
Ekonomi

İşgücü

İşgücü (Labour Force): Çalışma çağında olan nüfustan çalışma arzusu göstererek işgücü piyasasına dâhil olanlar işgücünde kabul edilmektedir. İş aradığı halde henüz iş bulamayanlar, diğer bir ifadeyle işsiz konumda olanlar ile çalışanların toplamı…
Ekonomi

Kamu Net Borç Stoku

Kamu Net Borç Stoku (Public Net Debt Stock): Kamu sektörünün iç ve dış borç yükümlülüğü toplamından kamu sektörünün elinde bulundurduğu finansal varlıkların düşülmesi ile hesaplanan kamu kesimi net borç stokunu ifade eder.
Ekonomi

Kısa Vadeli Dış Borç Stoku

Kısa Vadeli Dış Borç Stoku (Short Term External Debt Stock): Herhangi bir tarih itibarıyla kullanımı gerçekleştirilmiş olan ve bir ekonomide yerleşik kişilerin yerleşik olmayanlara borçlu olduğu, kullanım tarihinden itibaren bir yıl içinde anapara…
Ekonomi

Kira Sertifikası

Kira Sertifikası (Lease Certificate): Varlık kiralama şirketlerince, kendi nam ve sertifika sahiplerinin hesabına ve yararına, satın almak veya kiralamak suretiyle devralınan varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlenen ve sahiplerinin bu…
Ekonomi

Konsolidasyon

Konsolidasyon (Consolidation): Bir borcun borçlusu tarafından ödenmeyip zorunlu veya gönüllü olarak vade, faiz, tür ve benzeri yönlerden yeniden yapılandırılmasını ifade eder. Konsolidasyon aşağıdaki anlamlarda da kullanılabilir; Uluslararası borçlanma…
Ekonomi

Konvertibilite

Konvertibilite (Convertibility): Bir ülke parasının, döviz piyasalarında başka bir ülke parası ile serbestçe değiştirilebilmesi ve uluslararası ticari işlemlerde değişim aracı olarak kullanılabilmesidir. Konvertibilite, bir ülke parasının, döviz…
Ekonomi

Kur Riski

Kur Riski (Currency Risk): Gelecekte döviz kurunun değerinde yaşanabilecek dalgalanmalar sonucunda varlıklar ve/veya yükümlülüklerde meydana gelebilecek değişikliklerden zarar edilmesi ihtimalini ifade etmektedir. Kur riskinden korunmak için…
Ekonomi

LIBID

LIBID (London Interbank Bid Rate): Londra Bankalararası Para Piyasasında, itibarı yüksek bankaların birbirlerinden temel para birimleri (ABD Doları, Euro, İngiliz Sterlini, Japon Yeni ve İsviçre Frangı) üzerinden mevduat kabul etme işlemlerinde…
Ekonomi

LIBOR

LIBOR (London Interbank Offered Rate): Londra Bankalararası Para Piyasasında, itibarı yüksek bankaların birbirlerine temel para birimleri (ABD Doları, Euro, İngiliz Sterlini, Japon Yeni ve İsviçre Frangı) üzerinden borç verme işlemlerinde uyguladıkları…
Ekonomi

Likidite

Likidite (Liquidity): Piyasada işlem gören herhangi bir varlık veya kıymetin piyasa fiyatını etkilemeden alınıp satılabilmesinin ölçütüdür. Likiditesi yüksek varlık veya kıymetlerin işlem hacimlerinin de yüksek olması beklenmektedir. Döviz, menkul…
Ekonomi

Likidite Desteği Kredisi

Likidite Desteği Kredisi (Liqidity Support Credit Facility): Bankacılık sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde, TCMB tarafından haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan ancak ödeme kabiliyeti olan…
Ekonomi

Likidite Riski

Likidite Riski (Liquidity Risk): Fonlama ve piyasa likiditesi riskini ifade etmektedir. Fonlama riski, kısa vadeli nakit giriş ve çıkışları arasındaki uyumsuzluk nedeniyle ilave fonlama ihtiyacının ortaya çıkma riskini, piyasa likidite riski ise…
Ekonomi

Likidite Senetleri

Likidite Senetleri (Liquidity Bills): Para politikasının etkinliğini artırmak ve piyasadaki likiditeyi düzenlemek (fazla likiditenin çekilmesi) amacıyla kullanılan, kısa vadeli senet özelliğinde bir para politikası aracıdır. TCMB, TCMB Kanunu’nun 52.…
Ekonomi

Maliye Politikası

Maliye Politikası (Fiscal Policy): Hükümetlerin, istihdam, büyüme ve enflasyon gibi belirli amaçları gerçekleştirebilmek amacıyla gelir toplama, harcama yapma ve borçlanma yöntemlerini şekillendirmeleridir. Maliye politikası, devletin maliye politikası…
Ekonomi

Merkez Bankası Araç Bağımsızlığı

Merkez Bankası Araç Bağımsızlığı (Instrument Independence): Merkez bankasının yasayla belirlenmiş olan nihai hedefine ulaşmak için kullanacağı para politikası araçlarını ve yöntemlerini, hükümetin veya bir başka otoritenin onayına gerek duymadan…
Ekonomi

Merkez Bankası Müdahalesi

Merkez Bankası Müdahalesi (Central Bank Intervention): Merkez bankalarının kısa ve uzun dönemli para politikaları amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik olarak piyasalarda alım-satım yapmalarıdır. Müdahale ile müdahale edilen, döviz ve faiz gibi…
Ekonomi

Merkezi Yönetim Riski

Merkezi Yönetim Riski (Sovereign Risk): Bir yatırımcının yerleşik olduğu ülke dışındaki bir ülkeye borç vermesi veya söz konusu ülke hükümetince kefil olunan bir kurum/kuruluşa borç vermesi nedeniyle maruz kaldığı riski ifade eder. Yatırım yapılan ülke…
Ekonomi

Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırma

Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırma (Adjustment for Seasonal and Calendar Effects): Her yılın aynı dönemlerinde tekrar eden periyodik hareketler mevsimsellik olarak adlandırılabilir. Takvim etkisi ise bir dönemdeki çalışılan gün sayısı değişimi gibi…
Ekonomi

Moratoryum

Moratoryum (Moratorium): Borçlanıcının ödeme gücünü kaybetmesi nedeniyle borçlarının tümünü veya bir kısmını ödeyemeyeceğini ilan etmesidir. Genelde borçlu ve alıcı arasında borcun yeniden yapılandırılması ile sonuçlanır. Moratoryum, borçlanıcının,…
Ekonomi

Mutabakat

Mutabakat (Settlement): İki veya daha fazla taraf arasındaki fon veya menkul kıymet aktarımından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesidir.
Ekonomi

NACE

NACE (Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılması) (Classification of Economic Activities in the European Community): Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından oluşturulan ve işyerlerinin faaliyet konularına göre…
Ekonomi

Netleştirme

Netleştirme (Netting): Bir ödeme veya menkul kıymet mutabakat sisteminin katılımcısının gönderdiği ve aldığı transfer emirlerinden kaynaklanan alacak ve borçların karşılıklı mahsup edilerek tek bir alacak veya borca dönüştürülmesidir.
Ekonomi

Nominal Değer

Nominal Değer (Par Value, Face Value): Bir kıymetin üzerinde yazan değerdir. Örneğin, Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan her bir devlet iç borçlanma senedinin (DİBS) nominal değeri, üzerinde fiilen yazan değer olan 100 TL'dir. Benzer şekilde 200…
Ekonomi

Para Politikası Kurulu

Para Politikası Kurulu, Başkanın başkanlığı altında, Başkan Yardımcıları, Banka Meclisince üyeleri arasından seçilecek bir üye ve Başkanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı onayı ile atanacak bir üyeden oluşur. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı veya Bakanın…
Ekonomi

Ödeme Sistemi

Ödeme Sistemi (Payment System): Üç veya daha fazla katılımcı arasındaki transfer emirlerinden kaynaklanan fon aktarımlarının gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla yapılan takas ve mutabakat işlemleri için gerekli altyapıyı sunan ve ortak kuralları olan…
Ekonomi

Ödemeler Dengesi

Ödemeler Dengesi (Balance of Payments): Bir ekonomide yerleşik kişilerin (genel hükümet, merkez bankası, bankalar, diğer sektörler) diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurt dışında yerleşikler) ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik…
Finans

Finansal Kiralama

Finansal Kiralama (Leasing), bir yatırım malının mülkiyeti leasing şirketinde kalarak belirlenen kiralar karşılığında kullanım hakkının kiracıya verilmesi ve sözleşmede belirtilen sözleşme süresi sonunda mülkiyetinin kiracıya geçmesini sağlayan bir…
Finans

Finansman Yöntemi

Finansman Yöntemi (Faktoring): Faktoring iç ve dış ticaret işlemlerine uygulanan ve özellikle kısa vadeli mal satışlarında baş vurulan bir finansman yöntemidir. Ticaret işlemlerinde, alacakların tahsilatına yönelik olarak verilen hizmetlerin bütünü…
Ekonomi

Mevduat

Gerçek ya da tüzel kişilerin sahip oldukları sermaye, değerli kağıt gibi satın alma gücünü temsil eden değerli evrakların vadeli ya da vadesiz olarak bankaya yatırılması anlamına gelen mevduat aynı zamanda yazılı veya sözlü olarak, belirli bir vade…
Ekonomi

Mevduat Hesabı

Mevduat hesabı, önceden belirlenen vade sonunda veya yatırımcının istediği anda çekmek üzere belirli bir faiz karşılığında yada faiz beklentisi olmadan bankalara yatırılan paralar da mevduat olarak tanımlanmıştır ve mevduat hesapları adı altında işlem…
Ekonomi

Forex

Forex, bir ülkenin para birimi ile başka bir ülkenin para birimi arasındaki değişim oranından faydalanılarak, döviz ticaretinin yapıldığı uluslararası piyasaların tamamını ifade eder. Forex terimi günümüzde sıkça kullanılan bir kelimedir. Forex “Foreing…